• Бугунги сана: Juma, Avgust 18, 2017

“Гастарбайтер”лар… эмас “ватандошлар”!

“Ҳуррият” газетасининг 2006 йил 19 апрель сонида Бахтиёр Ҳайдаровнинг “Гастарбайтер”лар” сарлавҳали мақоласи чоп этилганди. Мақолада Корея Республикасига ишлаш учун кетаётган икки ака-уканинг ҳаётини ёритиш орқали айни дамда муҳожирликда юрган ватандошларимиз аҳволига назар ташланган.

Мақолада келтирилган воқеалар қанчалар аянчли бўлмасин, кўпчилигимиз гувоҳи бўлиб турган ҳодисадир. Мамлакатимиздан ташқарида турли ишлар билан банд бўлган ватандошларимизнинг ҳаммаси ҳам яхши ишлаб, яхши ҳақ олавермайдилар. Баъзилари қайтишга шароитлари бўлмай, ички аъзоларини ҳам пуллаб келаётгни сир эмас. Замонавий технологиялар билан операцияни ўтказган жарроҳлар пайтдан фойдаланиб, бир эмас икки-уч аъзоларини олишга уринадилар. Оқибатда, чет элдан келишлари билан қават-қават уй қураётган, қўша-қўша машина олаётган ҳамюртларимизга янги уйида оёқ узатиб дам олиш насиб этмай қоляпти.

Лекин ҳамюртлармизнинг четга ишлаш учун кетаётганини фақат ёмонликка йўйиш ҳам номаъқул. Энди, ҳа деб, айбни уларнинг бўйнига босиш тўғримас. Ахир… саҳардан туриб юз-қўлингизга иссиққина сув тайёрлайдиган, ҳали қушлар уйғониб улгурмаган вақтда нонушта учун тандирга ўт ёқиб, иссиққина нон пиширадиган, сигир соғиб ширингина сут-қаймоғини дастурхонга қўядиган аёлини, ҳали у, ҳали бу саволлар билан мурожаат қилаётган шириндан шакар фарзандларини, соч-соқоли оқариб қолган отаси, муштипар онасини ташлаб, дунёнинг бир четига бориб, кимларнингдир кўчасини тозалаш, ўғли тенги боланинг буйруғини эгилиб қабул қилиш кимга ёқади, дейсиз…

Мақолада қуйидаги хавотирли саволни учратамиз: “Мана шу касал фарзандини тарбиялаш, ўқитиш, бирорта ҳунар ўргатиш…ни ўйлайдими?” Чет давлатларга кетаётган юртдошларимизнинг ҳаммаси ҳам маънавиятсиз, газета, китоб ўқимайдиган кишилар эмас. Улар ҳам қайсидир маънода юртимизнинг тараққиётига, замонамизнинг ўзгаришига ҳисса қўшмоқдалар.

“Унинг фикрича, — дейди муаллиф, — энг асосийси — пул топиш, ҳамма ишни пул билан битириш мумкин! Тўғри, бояқиш дўстим оиласи ва фарзандларини деб олис, қаҳратон жойларда юрибди. Бир келганида топган пулига уйи томини шиферлатди, томорқасини девор билан ўради. Иккинчи келишида ўғилларининг қўлини ҳалоллади”.

gastarbayter_2

Агар муаллифнинг бояқиш дўсти ишлаб келиб томини шиферлатмаганида, чакка ўтиб бир куни қулаши мумкин эди. Томорқасига эккан экинларини пайҳон қилаётган қўшнисининг мол-қўйлари энди девор борлиги учун кирмайди. Ҳақ гап шуки, Аллоҳ бандасининг ризқини қайси давлатга сочган бўлса, излаб топади.

Энди мақоланинг асосий жойларига эътибор қаратамиз. “Четда ишлаганим тузук” деб кетаверилса, бу ердаги иллатлар ўз-ўзидан бартараф бўлиб қолмайди-ку! Ундан кўра, қонунларни ўргансанг, ўз ҳуқуқларингни билсанг, бошқалардан талаб қилсанг, шуниси маъқул эмасми? Тадбиркорлик ва фермерлик учун кенг йўллар очилаяпти-ку. Ўз ватанингга нисбатан шунчалик лоқайд бўласанми, биродар?! — деб куюниб ёзади муаллиф. Бир қишлоқда иккита, ўнта тадбиркор бўлсин, аҳолининг сони эса ўртача 3000 ёки 4000 ни ташкил этади. Тадбиркорлар қўли остида элликта, борингки, юзта одам ишласин. Лекин бутун қишлоқ аҳли ишбилармонлик билан шуғулланмайди-ку?!

Бундан ташқари, чет давлатларга бориб ишлаш ватанга лоқайдлик, дегани эмас. Ватан — киндик қони тўкилган, инсон ҳаётига мазмун олиб келадиган муқаддас маскан экан, унга ҳеч кимнинг лоқайд бўлишга ҳаққи йўқ. Баъзан ўзимиз бир девор қўшнимизнинг аҳволидан бехабар бўламиз. Бирор тўй, маърака бўлмаса, қўшнимизнинг қандай шароитда яшаётганини билмаймиз. Чет давлатларда ишлаётган ватандошларимиз Интернет сайтлари орқали бир-биридан аҳвол сўраб туришади. Ютуқлари, муаммолари ҳақида суҳбатлашадилар. Бу ҳам ватанига, ватандошларига бўлган меҳр эмасми?!

“Туркистон” газетасининг 2006 йил 19 апрель ва 22 апрель сонларида чоп этилган Лайло Ҳайитованинг “Хориждан бахт излаганлар” мақоласида Дубай шаҳрига бориб, ўз номусини пуллаётган ўзбек аёлларининг суҳбати келтирилган эди. Унда аёллар эрларининг ишламаслигидан нолиб гапирганлар…

Дангасалик қилиб, аёлини Дубай шаҳрига ўз хоҳиши билан кузатаётган эркак эркакми?! У нафақат оиласи, балки Ватан шаънини ҳам ерга урмаяптими? Майли, олисда, қаҳратон совуқда бўлса ҳам, хорижда ишлаб келгани маъқул. Улар қийналиб ишласалар-да, аёлларининг рўзғор баҳонасида орини тўкиб келишига йўл қўймайдилар.

Ўзим куни кеча икки танишимни чет давлатга кузатиб қўйдим. Улар ишлаб топган пулларини фарзандларини чуқур билим олишига сарфлашлари, маънавиятли, маърифатли қилиб тарбиялаш учун ҳамма шароитни яратиб беришларини бот-бот такрорлашди.

Демоқчи бўлганим, икки кишининг суҳбатидан бутун бошли муҳожир ҳамюртлармиз устидан хулоса чиқариш тўғри келмас. Аллоҳ денгиз тубида тош орасида ётган қуртни озиқлантирган, биз бандаларига ҳам қай йўл билан бўлса-да, ризқ улашур. Асосийси, бунинг учун озроқ ҳаракат қилишимиз зарур.

Сарвар Хуррамов

_____________________________

Ҳуррият” газетаси, 15 (477)-сон,

2006 йил 19 апрел

Дўстларингиз билан улашинг:


Э-почтангиз ошкор қилинмайди. Тўлдирилиши шарт қаторлар * белгиси билан ажратилган.

Бу ерда HTML теглари ва аттрибутларидан фойдаланишингиз мумкин: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>